borówka leśna

Borówka brusznica, czyli polski SUPERFOOD

Borówka brusznica, czyli polski SUPERFOOD
5 (100%) 2 votes

O borówce brusznicy przypominamy sobie głównie w okolicy Świat Wielkiej Nocy, kiedy to wiecznie zielone i jędrne gałązeczki zdobią koszyki ze święconką. W niektórych domach przyrządza się jeszcze smakowite konfitury z borówek, jako smakołyk podawany do potraw mięsnych. I to na tyle. A szkoda, wielka szkoda. Bo te malutkie, czerwoniutkie kuleczki skrywają w sobie wiele cennych właściwości i zdrowotnych i smakowych, dzięki którym z powodzeniem zaliczam tę roslinę do listych naszych rodzimych SUPERFOOD.

Borówka brusznica (Vaccinum vitis-idaea) – mój SUPERFOOD!

Jest rośliną bardzo popularną w Polsce – naprawdę, chociaż mam wrażenie, że rzadko można ją spotkać w sprzedaży. Rośnie głownie w lasach iglastych, na wrzosowiskach czy połoninach. Jest bardzo ‘towarzyska’ stąd tworzy wielkie skupiska krzaków porastające czasem całe zbocza i pasma.

W lecznictwie wykorzystywane są zarówno liście borówki brusznicy, jak również jej owoce. Liście brusznicy mają niezwykle bogaty skład. Zawierają:

  • Glikozydy fenolowe, wśród których najważniejsza jest arbutyna
  • Hydrochinon – jako związek powstający z rozpadu arbutyny
  • Flawonoidy – hiperozyd i pochodne kwercetyny
  • Antocyjany
  • Garbniki
  • Witaminy: witamina C (około 18mg/100g) witaminy B1 B2 oraz PP
  • Kwasy organiczne – kwas jabłkowy, cytrynowy, octowy
  • Sole mineralne – potas, wapń, żelazo, fosfor, mangan

Biorąc pod uwagę tak bogaty i różnorodny skład liści brusznicy nie trudno zgadnąć, że surowieć ten wykorzystywany jest do leczenia wielu schorzeń. Flawonoidy – głownie hyperozyd – odpowiadają za działanie moczopędne, a arbutyna i jej metabolit – hydrochinon – silnie odkażają drogi moczowe, uniemożliwiając jednocześnie kolonizację chorobotwórczych bakterii w obrębie pęcherza moczowego i dróg moczowych. Zastosowanie w schorzeniach dróg moczowych to zapewne najbardziej znane i popularne wykorzystanie borówki brusznicy, a do tego szalenie skuteczne. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ zasadowe pH powstające podczas bakteryjnych zakażeń dróg moczowych jest efektem reakcji chemicznych, które zachodzą przy udziale enzymów produkowanych przez bakterie. Szczepy bakterii najczęściej wywołujące zakażenia układu moczowego(m.in. Proteus mirabilis, Pseudomonas aeruginosa, Klebsiella pneumoniae, Serratia marcescens, Staphylococcus epidermidis) produkują enzym – ureazę, który rozkłada mocznik do dwutlenku węgla oraz grup amonowych ( i tak właśnie następuje wzrost pH nawet do 8) A w takim środowisku arbutyna zostaje przekształcona do hydrochinonu, który to wykazuje działanie odkażające, przeciwzapalne oraz przeciwdziała powstawaniu ciężkiej w leczeniu kamicy struwitowej. Działanie odkażające liści borówki brusznicy wykorzystywane jest również przy biegunkach, wymiotach, niektórych chorobach zakaźnych. Garbniki działają ściągająco w obrębie błon śluzowych przewodu pokarmowego, dzięki czemu łagodzą biegunki i wymioty. Wiążą także toksyny bakteryjne, ułatwiając w ten sposób ich wydalanie z organizmu. Dodatkowo napary z  liści brusznicy działają spazmolitycznie (rozkurczowo) co dodatkowo łagodzi biegunki. Napary działają także: przeciwzapalnie, żółciopędnie, jak również przeciwkrwotocznie – duża zawartość flawonoidów uszczelnia naczynia krwionośne.

W owocach borówki leśnej odnajdziemy bogactwo witaminy C, antocyjanów, karotenoidów, garbników, kwasów organicznych oraz pektyn i niewielką zawartość cukru. surowcem do przyrządzania konfitur i wyśmienitym dodatkiem do mięs, są przede wszystkim cennym źródłem witaminy C. Flawonoidy w nich zawarte wzmacniają ściany naczyń i zapobiegają ich łatwemu pękaniu. Dzięki zawartości garbników mają działanie ściągające. Zastosowanie lecznicze jest bardzo podobne jak do naparów z liści. A oprócz tego owoce brusznicy są genialnym i wyjątkowym środkiem do przeciwdziałania rozwoju nadwagi i otyłości. Są bardzo nisko kaloryczne, ponieważ zawierają mało cukru. Jednocześnie są sycące i odżywcze.

Komu zalecam wplatanie owoców borówki brusznicy do swych codziennych jadłospisów?

  • Dla osób z częstymi, nawracającymi stanami zapalnymi dróg moczowych i pęcherza moczowego
  • Pacjentów z ryzykiem rozwoju kamicy struwitowej bądź już borykających się z tą chorobą
  • W diecie osób z delikatną biegunką (po konsultacji z lekarzem, potwierdzającej, że luźne stolce nie są spowodowane Nieswoistymi Zapaleniami Jelit, bądź inną chorobą układu pokarmowego manifestującą się w postaci przewlekłej biegunki)
  • Pacjentom borykającym się z IBS – właśnie dla złagodzenia ilości luźnych stolców na dobę
  • Osobom z lekką anemią, niskim poziomem hemoglobiny, kobietom przy obfitych krwawieniach menstruacyjnych
  • W dietach redukcyjnych

PAMIĘTAJCIE: źle zastosowane zioła mogą zaszkodzić, zawsze lepiej skonsultować swoje postępowanie z osobą, która zna się na fitoterapii. Nawet nasza bohaterka – borówka – ma przeciwskazania do stosowania: ze względu na dużą zawartość kwasu szczawiowego nie powinny znaleźć się w diecie osób z upośledzonym wydalaniem szczawianów oraz osób ‘przedawkujących’ witaminę C. Obostrzeniom podlega także ilość spożywanej borówki w ciągu dnia, ponieważ nadmiar hydrochinonu może wywołać reakcje toksyczne dla organizmu.

Borówka brusznica – SUPERFOOD – dla zdrowia i URODY

Dokładnie tak! Arbutynę stosuje się w dermokosmetyce jako środek rozjaśniający przebarwienia skóry. Przy czym należy pamiętać, że arbutyna będzie wykazywała swoje właściwości w środowisku delikatnie kwaśnym, czyli gdy pH jest niższe niż 7. W przeciwnym razie zostanie rozłożona do hydrochinonu, który już tak ładnie skóry nie rozjaśni. W badaniach naukowych potwierdza się działanie depigmentacyjne arbutyny, które wynika z hamowania przez nią syntezy melaniny – barwnika znajdującego się głównie w komórkach skóry właściwej oraz naskórka. A to właśnie melanina odpowiada za barwę skóry (również za nasze brązowienia podczas opalania) ale jej nadmiar, punktowa hiperprodukcja, powoduje zmiany pigmentacyjne.  Arbutyna działa tutaj jako inhibitor tyrozynazy (enzymu biorącego udział w syntezie melaniny). Oprócz zmian depigmentacyjnych arbutynę można stosować pomocniczo w terapii: trądziku młodzieńczym, w leczeniu i profilaktyce przebarwień skóry oraz w leczeniu stanów zapalnych skóry, łagodzi różnego typu reakcje alergiczne, infekcje, blizny po urazach. Arbutyna może być w kosmetykach wykorzystywana jako naturalny filtr zatrzymującym promieniowanie UV (A, B, C)

Motto, którym kieruję się w swoim życiu i pracy brzmi:

„niech Twoje pożywienie będzie Twoim lekarstwem, a lekarstwo – pożywieniem”

to słowa Hipokratesa, i chociaż wspomniany Pan żył około 400lat przed naszą erą, to jego nauki są wciąż żywe i aktualne. Już wtedy Hipokrates wiedział, że to co jemy i jak jemy może nas ustrzec przed wieloma chorobami. Nasze pożywienie,  nasza dieta to również leki, które posiadają zdecydowanie mniejsze ryzyko działań niepożądanych czy interakcji niż ‘tradycyjne’ leki. A borówka brusznica jest idealnym przykładem potwierdzającym powyższy cytat.

Zachęcam Was do zdrowego jedzenia, racjonalnego odżywiania – nie tylko z uwagi na utrzymanie prawidłowej wagi ciała – ale także jako prewencja wielu chorób.

1 reply
  1. BASIA
    BASIA says:

    Super sprawa z tą borówką :) Pamiętam, że moja babcia ją często stosowała; do mięs, na przetwory – dzięki za przypomnienie. Jutro lecę kupić i na pewno coś fajnego z niej zrobię. Proszę ew. o jakiś namiar na fajny przepis z tą borówką.

    Odpowiedz

Zostaw swój komentarz

Przyłącz się do dyskusji.
Napisz komentarz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *