Dieta w antybiotykoterapii

Dieta podczas leczenia antybiotykami

Dieta podczas leczenia antybiotykami
4.8 (96%) 5 votes

Czas choroby, przy jednoczesnej konieczności stosowania leków przeciwbakteryjnych, oraz czas rekonwalescencji niezaprzeczalnie są to okresy kiedy należy przeanalizować dotychczasową dietę. Infekcje bakteryjne oraz wirusowe, często przebiegające z gorączką i powikłaniami zapalnymi to schorzenia , w których rośnie zapotrzebowanie organizmu na substancje odżywcze. Na co, zarówno dietetyk jak i pacjent, powinni zwrócić szczególną uwagę podczas antybiotykoterapii?

Podstawowe zalecenia dietetyka podczas kuracji antybiotykowej

Biorąc pod uwagę powyższe czynniki, zalecenia żywieniowe dla pacjentów w trakcie antybiotykoterapii powinny opierać się na diecie dobrze zbilansowanej pod względem zapotrzebowania kalorycznego oraz na makro- i mikroelementy z  uwzględnieniem zwiększonej podaży pełnowartościowego białko.
Proponując dietę pacjentom podczas kuracji przeciwbakteryjnych koniecznie należy zwracać uwagę na możliwość wystąpienia wzajemnych oddziaływań lek – żywność. Aby uniknąć ewentualnych błędów, mogących spowodować osłabienie procesu leczenia bądź wystąpienie działań toksycznych, należy w wywiadzie z pacjentem zebrać informacje dotyczące zaordynowanego przez lekarza procesu leczenia, rodzaju stosowanego leku i przewidywanego czasu kuracji.

Na co uważać

Z najistotniejszych wskazówek, jakie dietetyk powinien przekazać pacjentowi to przede wszystkim bezwzględny zakaz spożywania alkoholu, nawet w najmniejszych ilościach, w trakcie całej kuracji oraz przynajmniej do 7 dni po zakończeniu leczenia. Jednorazowa dawka alkoholu hamuje metabolizm leku, bo rywalizuje z nim o enzymy uczestniczące w biotransformacji, dodatkowo alkohol może uwalniać enzymy hamujące układy detoksykujące leki.
Jednak również leki mogą niekorzystnie wpływać na przemiany etanolu, poprzez hamowanie enzymu dehydrogenazy aldehydowej, tym samym powodując nagromadzenie aldehydu octowego i wzrost jego toksycznego efektu na organizm człowieka. Konsekwencje kliniczne nadmiernej kumulacji aldehydu octowego manifestują się w postaci :
nudności

  • wymiotów
  • bólów brzucha
  • bólów głowy
  • uderzeń krwi do głowy (zaczerwienie twarzy)
  • przyspieszenia akcji serca
  • spadku ciśnienia krwi (ryzyko zapaści)
  • zaburzeń oddychania
  • nadmiernej potliwości
  • drgawek.

Najsilniej reakcja disulfiramidopodobna po spożyciu nawet jednorazowej dawki alkoholu etylowego przebiega podczas kuracji:

  • cefalosporynami II generacji (głównie cefamandol)
  • cefalosporynami III generacji (głównie cefoperazon)
  • furazolidonem
  • metronidazolem.

Z diety należy również wykluczyć soki i napoje sporządzane z owoców cytrusowych, jak również ograniczyć spożywanie samych owoców – szczególnie grejpfrutów – a włączyć je z powrotem do diety już w okresie rekonwalescencji.

Na co dietetyk jeszcze powinien zwrócić uwagę

Warto zmobilizować pacjenta to wypijania większych ilości wody, najlepiej przegotowanej, oraz zmniejszenie ilości wypijanej kawy i czarnej herbaty, nie tylko ze względu na lepszą rozpuszczalność i poprawę wchłanialności leków, ale także jako czynnik zapobiegawczy przed ewentualną krystalurią w drogach moczowych. Dotyczy to najbardziej leków z grupy fluorochinolonów (cyprofloksacyna, levofloksacyna, norfloksacyna).

W jaki dietetyk powinien zaplanować i rozłożyć posiłki

Zdecydowaną większość antybiotyków należy przyjmować dwa razy na dobę z zachowaniem dwunastogodzinnego odstępu czasu. Taki schemat leczenia zobowiązuje głównie do zmian zaleceń dotyczących przygotowywania śniadań i kolacji. Zważywszy że ciężkostrawne jedzenie, bogate w węglowodany i tłuszcze upośledzają wchłanianie farmaceutyków, należy zalecić posiłki lekkie i delikatne, nie spowalniające motoryki żołądka. Ponieważ niektóre antybiotyki (fluorochinolony, tetracykliny) unieczynnione zostają poprzez jony wapnia obecne w nabiale, układając propozycje śniadań czy kolacji powinniśmy wykluczyć sery twarogowe, jogurty, kefiry, maślankę czy owsiankę sporządzaną na mleku. Aby jednak nie rezygnować zupełnie z  produktów nabiałowych, będących dobrym źródłem pełnowartościowego białka oraz bakterii probiotycznych, można je wówczas wprowadzić do drugiego posiłku, czy na
podwieczorek. Zalecając zwiększone spożycie fermentowanych produktów mlecznych warto zaznaczyć, aby wybierać te produkty, które zawierają probiotyczne szczepy np. L.casei DN 114 001.

O czym warto pamiętać

Celem zabezpieczenia odpowiedniej podaży białka w przebiegu terapii przeciwbakteryjnej warto zwiększyć podaż chudego mięsa np. z królika czy indyka, ryb oraz roślin strączkowych. Żaden antybiotyk nie wchodzi w interakcje z włóknem pokarmowym, co pozwala na wprowadzenie do posiłków większej ilości warzyw. Dzięki temu nie tylko zabezpieczymy pacjenta w ważne makro- i mikroelementy, tak niezbędne w okresie leczenia i rekonwalescencji, ale także dostarczy do organizmu substancji prebiotycznych, umożliwiając tym samym rozwój i kolonizację pożądanych kultur bakterii, chroniąc przed negatywnym wpływem antybiotyków na pracę jelita.

Dietetyk zalecając pacjentom spożywanie większej ilości warzyw, szczególnie w okresie wczesno-wiosennym, powinien zrobić to umiejętnie i ostrożnie z jednoczesnym wykluczeniem z jadłospisu nowalijek. Wiąże się to z faktem nagromadzenia dużej ilości azotanów i azotynów w nowalijkach, a związki te wchodzą w interakcje z antybiotykami posiadającymi w swojej cząsteczce grupę aminową (np. pochodne penicyliny).
Jeśli w wywiadzie z pacjentem dietetyk uzyska informację, odnośnie suplementacji preparatami witaminowymi, ważne aby wówczas pacjentowi doradził odstawienie suplementu na czas antybiotykoterapii, ze względu na możliwość wystąpienia niekorzystnych wzajemnych oddziaływań między sobą obydwu farmaceutyków, prowadzących do osłabienia efektu terapeutycznego.

2 odpowiedzi
    • Joanna Szmitka-Łuszczyk, dietetyk
      Joanna Szmitka-Łuszczyk, dietetyk says:

      Tak jest, niektóre składniki pokarmowe osłabiają działanie antybiotyku i w konsekwencji może to spowodować niższą efektywność antybiotykoterpaii. Bądź w drugą stronę – nasilenie działań niepożądanych. Dlatego warto zwrócić uwagę na styl odżywiania i naszą dietę w trakcie zażywania antybiotyku.

      Odpowiedz

Zostaw swój komentarz

Przyłącz się do dyskusji.
Napisz komentarz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *