przyprawy

Zamień sól …. na przyprawy


Zamień sól …. na przyprawy
5 (100%) 1 vote

Zdrowe odżywianie wielu osobom kojarzy się jedynie w odpowiednią kalorycznością potrawy oraz z jej poprawnym składem makro (węglowodany, tłuszcze, białko). Takie podejście do zdrowego stylu życia nie jest błędem, ale jest niewystarczające. Bo należy zdawać sobie sprawę, że kalorie i makro wyliczone na talerzu będą miały niewiele wspólnego z tym co zostanie wchłonięte przez organizm, jeśli nasz układ pokarmowy nie wydzieli odpowiedniej ilości soków trawiennych ….

Dlatego właśnie w zdrowym odżywianiu tak istotne jest, aby ‘wyjść’ poza schemat suchego liczenia tylko i wyłącznie kalorii i składu makro. Dlatego też ja kładę duży nacisk nie tylko na wielkość porcji, ale również na jej achromatyczność, a tym samym strawność i wchłanialność. Jak to zrobić?

Zamienić zwykłą – i niezdrową sól – na przyprawy i zioła.

Popularna sól kuchenna to jeden z najstarszych, najbardziej powszechnych i najtańszych środków konserwujących żywność. Znany był ludzkości w zasadzie od zawsze. Sól chroniła przed nadmierną utratą wody, oprócz tego dodawana do gotowych potraw celem maskowania nieprzyjemnego smaku potraw np. nieświeżych czy przypalonych.

Sól była również cenną walutą, którą wszędzie można było się posługiwać.

Niestety, wszechobecność soli w naszym życiu przyczyniła się do rozpowszechnienia epidemii chorób układu krążenia. Wiele badań jednoznacznie wskazuje na wzrost ryzyka zgonu na zawał serca czy udar mózgu jest ściśle związany z występowaniem takich czynników predysponujących jak: nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, otyłość, wysokie stężenie cholesterolu, cukrzyca. A najbardziej poważne, najbardziej ryzykowne jest właśnie nadciśnienie tętnicze. Nie da się ukryć, że częstość i powszechność nadciśnienia tętniczego jest bezpośrednio związana z nadużywanie soli w diecie. Badania DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) obrazują , że spadek użycia soli do 6g na dobę powoduje spadek ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów z nadciśnieniem średnio o 11,4/5,5 mm Hg – co odpowiada przepisanej jednej tabletce odpowiedniego leku. Dalej spadek spożycia soli kuchennej do 6g na dobę nierozerwalnie wiąże się ze spadkiem masy ciała. W dalszej konsekwencji powoduje to 25% obniżenie ryzyka wystąpienia udaru mózgu i 20% spadek ryzyka zawału serca.

Wyeliminowanie soli z kuchni i zastąpienie jej aromatycznymi przyprawami ma nie tylko aspekt zdrowotny, ale także aspekt smakowitości. Rezygnując z dosalania zyskujemy przyjemność smakowania i różnorodności warzyw, mięs – pozostałych potraw.

Przyprawy sprawiają, że codzienne jedzenie jest smaczniejsze, a z posiłków czynią prawdziwą przyjemność. Już od stuleci wiadomo, że przyprawy są zdrowe i prowadzą do dobrego samopoczucia. Ten ważny wkład w zdrowie powoduje, że przyprawom poświęca się coraz więcej uwagi i coraz bardziej docenia się ich wartość. Odpowiednie przyprawianie może zapobiegać lub łagodzić dolegliwości trawienne, odciążyć serce i krwiobieg i aktywować przebieg prawie wszystkich procesów życiowych.

Ale jak poprawnie interpretować słowa: „ odpowiednie przyprawianie”?

„Odpowiednie przyprawianie” nie kończy się jedynie na zakupieniu mnogości przypraw i dosypywaniu wszystkich po trochu do wszystkiego …

Zasada odpowiedniego przyprawiania opiera się na właściwym ich komponowaniu, poznaniu sposobów jak najlepszego uwalniania z przypraw zdrowych i aromatycznych substancji podczas przygotowywania posiłku i każdej potrawy.

W kilku słowach opowiem o kliku, najbardziej powszechnych przyprawach. Jednocześnie zachęcając do samodzielnego poeksperymentowania i szukania własnych, unikalnych kompozycji smakowych.

PIEPRZ

Dziś powszechnie dostępny, kiedyś był na wagę złota …. Pieprz jest szalenie uniwersalna przyprawą. Pieprzem można przyprawiać mięso, ryby, sałatki, zupy, sosy, dressingi potrawy z jajek oraz warzywa. Należy jednak wziąć pod uwagę, że aromat i ostrość pieprzu nie są szczególnie odporne na gorąco, podawać się go powinno już na samym końcu przygotowywania potrawy. Piekącemu smakowi piperyny zawdzięczamy nie tylko ostrość potrawy, ale także:  poprawę jej strawności, lepsze działanie enzymów trawiennych, działanie bakteriostatyczne oraz lepszą wchłanialność niektórych mikroelementów i witamin – w tym np witamin z grupy B.

IMBIR

Imbir stosowany jest jako przyprawa, ale także lek i afrodyzjak. Opisy jego zastosowania odnaleźć można w medycynie chińskiej, tybetańskiej oraz Ayurwedzie. Imbir posiada wiele zalet, oprócz niepowtarzalności smaku i aromatu wykazuje również korzystny wpływ na zdrowie. Herbata z imbirem i cytryną – niezaprzeczalnie najsmaczniejszy i najbardziej powszechny  lek naturalny przeciw objawom przeziębienia i grypopodobnym. Co jeszcze zawdzięczamy imbirowi? Między innymi: działanie przeciw zapalne, przeciw bólowe i przeciwwymiotne. Napary i wyciągi z imbiru stanowią powszechną i skuteczną terapię łagodzącą nudności i wymioty podczas podróży u małych dzieci – i nie tylko. Imbir wykorzystywany jest także do łagodzenia nudności u kobiet w ciąży.

ZIELE ANGIELSKIE

Ma niewielu zwolenników. Jednak kto umie się z nim obchodzić, ten przyprawia w sposób wyszukany i zdrowy. Ziele angielskie nigdy nie było przyprawą drogą, zawsze tańsze od pieprzu, goździków czy cynamonu.  W kuchni najlepiej używać całych ziaren, nie mielić ich i nie kruszyć. Sięgając do ziołoterapii ludowej, ziele angielskie w formie kąpieli lub okładów stosowane było środek na bóle stawowe i mięśniowe, ze względu na swoje właściwości miejscowo znieczulające i rozgrzewające, natomiast jako przyprawa zapewni lepszą strawność potrawy, przeciwdziała powstawaniu wzdęć.

LIŚĆ LAUROWY

Liść laurowy nierozerwalnie kojarzy się ze smakiem domowego jedzenia. Tradycyjny, rodzinny niedzielny rosół zawdzięcza swój aromat właśnie m.in. dodatkowi liści laurowych do wywaru. Olejkom eterycznym zawartym z liściach laurowych (głównie eugenol) przypisuje się zdolności: utrzymaniu właściwego poziomu glikemii, poprawy wydzielania soków trawiennych, ułatwienia trawienia

ROZMARYN

Rozmaryn można dodawać do każdej potrawy, jednak należy go stosować z umiarem. Zbyt duża ilość rozmarynu zamiast poprawić – zepsuje smak potrawy. Rozmaryn i jego ekstrakty przynoszą ulgę w stanach skurczowych przewodu pokarmowego, zwiększają przepływ żółci i jej uwalnianie, hamują procesy fermentacji i gnicia w jelitach.

CZĄBER

W tradycyjne kuchni polskiej najczęściej kojarzony jest jako przyprawa dodawana do fasoli,  wonny cząber pasuje do każdej prostej – rzec by można ‘chłopskiej’ potrawy, dzięki czemu czyni te potrawy lepiej strawnymi i zabezpiecza przed dzianiem wzdymającym. Ale nie tylko. Jest również składnikiem mieszanek wykorzystywanych w kuchni francuskiej, nadając potrawom smak, ale jednocześnie poprawiając ‘strawność potrawy’.

MAJERANEK/OREGANO/LEBIODKA

Majeranek jest jedną z najczęściej używanych aromatycznych przypraw w polskiej kuchni. Przyjemny smak i poprawiające trawienie działanie czynią go niezastąpioną przyprawą do dań stosunkowo tłustych i ciężko strawnych. Zarówno majeranek jak i oregano zawierają w swoim składzie olejki eteryczne, garbniki, goryczkę, flawonoidy, saponiny. Zarówno majeranek jak i jego ‘kuzyn’ oregano już od czasów starożytnych były wykorzystywane jako rośliny lecznicze. W badaniach naukowych dowiedziono działania:

  • przeciwgrzybicze,
  • antybakteryjnie,
  • przeciwbólowe,
  • moczopędne,
  • poprawiające trawienie działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego
  • działanie żółciopędne.

Te właściwości powodują, że dodanie do potraw majeranku czy oregano poprawia przyswajanie składników pokarmowych i likwiduje niestrawność.

ESTRAGON

Estragon (na szczęście) staje się u nas coraz bardziej popularny.

Estragon to nie tylko dodatek do potraw. Zioło to zawiera wiele cennych właściwości leczniczych. Estragon posiada wiele pożądanych właściwości zdrowotnych:

  • poprawia apetyt, pobudza trawienie,
  • posiada właściwości żółciopędne, poprawia wydzielanie soków żołądkowych,
  • działa przeciwskurczowo i przeciwzapalnie
  • ma lekkie działanie moczopędne
  • jest świetnym antyoksydantem

dawniej stosowany był jako środek na ból zęba – estragon ma tę tajemniczą właściwość, że podczas żucia jego liści, odczuwalne jest drętwienie języka, działanie miejscowo znieczulające, przynoszące ulgę przy bólu zęba.

TYMIANEK

Tymianek należy do roślin eterycznych, w swoim składzie zawiera olejki (borneol, karwakrol, cymol, linalol, tymol), a oprócz tego gorzkawą i ściągającą taninę, flawonoidy, saponiny i kwasy triterpenowe.

Tymianek równie często co w kuchni wykorzystywany był i jest w lecznictwie.

Każdy z nas świetnie kojarzy złożony syrop tymiankowy zalecany przy utrudnionym odkrztuszaniu i męczącym kaszlu. Tymianek ma również właściwości antyseptyczne i odkażające (zawdzięcza je składnikom olejku). Ziele tymianku ma także działanie rozgrzewające i pobudza wydzielanie wodnistego, czystego śluzu w płucach – dzięki temu wykorzystywany jest w chorobach płuc, aby oczyścić płuco z nadmiaru zalegającej lepkiej wydzieliny. Jest również pomocny przy zatwardzeniach. Zapobiega zakażeniom bakteryjnym, grzybiczym i wirusowym. Składniki olejku eterycznego działają rozluźniająco na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Tymianek pomaga w trawieniu pokarmów o wysokiej zawartości tłuszczu, był także używany do konserwacji mięsa.

BAZYLIA

Bazylia posiada swój charakterystyczny, nie do podrobienia smak i aromat. Liście bazylii mają zazwyczaj lekko ostry i słodki smak, z często wyczuwalną nutą anyżu, cynamonu, goździku. W większych ilościach dodana do potrawy nadaje jej niepowtarzalnej ostrości, a w przepisach dietetycznych czy kuchni dla malucha z powodzeniem może zastąpić pieprz.

LUBCZYK

Znany jest również pod nawą ‘magii’ należy do mocno aromatycznych ziół. Należy obchodzić się z nim w wyczuciem i z doprawiać nim delikatnie.

Nazwa ‘magii’ najprawdopodobniej wiąże się z jednym zastosowań kulinarnych lubczyku. Otóż dodawano go do potraw, którymi chciano oczarować osobę i zdobyć jej przychylność. Lubczyk pojawiał się na stołach możnowładców, którzy w ten sposób próbowali uzyskać przychylność posłańców. Lubczyk chętnie wykorzystywany był przez kochanków, przyrządzano mikstury ‘pomagające szybciej odnaleźć się zakochanym’

To jedynie niewielki procent mnogości ziół i przypraw, jakie możemy i powinniśmy wykorzystywać na naszych kuchniach, aby uczynić je zdrowszymi i smaczniejszymi.

 

 

 

 

0 odpowiedzi

Zostaw swój komentarz

Przyłącz się do dyskusji.
Napisz komentarz.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *